Bir sağlık çalışanının afet alanında onlarca yaralı arasından öncelikli hastayı belirlemesi gerektiğini düşünün. Gerçek bir olayda hata yapmanın sonuçları ciddi olabilir. Ancak aynı kararları gerçek bir hasta üzerinde risk oluşturmadan tekrar tekrar deneyebilmenin bir yolu vardır: ciddi oyunlar.

Ciddi oyunlar, yalnızca eğlenmek amacıyla değil; öğrenme, beceri geliştirme, karar verme veya belirli bir davranışı destekleme amacıyla tasarlanan oyunlardır [1,2].

Eğlenceli ve etkileşimli olmaları önemlidir; ancak temel hedefleri oyuncuyu eğlendirmekten çok belirlenen bir eğitim amacına ulaştırmaktır.

Ciddi oyunu farklı yapan nedir?

Geleneksel bir dijital oyunda temel amaç çoğunlukla ilerlemek, puan kazanmak veya oyunu tamamlamaktır. Ciddi oyunda ise bu unsurlar öğrenme sürecini destekleyen araçlar olarak kullanılır [1].

Örneğin afet triyajını öğreten bir ciddi oyunda oyuncudan yalnızca doğru seçeneği işaretlemesi beklenmez.

Yaralının solunumu, dolaşımı ve mental durumu gibi bilgileri değerlendirmesi, bir karar vermesi ve bu kararın sonucunu görmesi istenir. Bu nedenle ciddi oyun, basit bir bilgi testinden farklıdır. Kullanıcı bilgiyi yalnızca hatırlamaz; onu bir problem içerisinde kullanmaya çalışır.

Nasıl öğrenme sağlar?

Ciddi oyunların önemli özelliklerinden biri, öğrenen kişiyi aktif olarak sürecin içine dahil etmesidir. Oyuncu karşısına çıkan bilgileri değerlendirir, karar verir ve yaptığı seçimin sonucuyla karşılaşır.

Yanlış bir karar verildiğinde geri bildirim sunulabilir. Böylece kullanıcı yalnızca doğru cevabı görmekle kalmaz, yaptığı hatanın nedenini de anlayabilir.

Aynı durum farklı senaryolarla tekrarlandığında öğrenen kişi bilgiyi farklı koşullarda uygulama fırsatı bulur. Bu tekrar, özellikle hızlı karar vermeyi gerektiren konuların eğitiminde önemli olabilir [2,3].

Ciddi oyun sadece bilgisayar oyunu mudur?

Hayır. Ciddi oyunlar bilgisayar, telefon, tablet veya sanal gerçeklik ortamında geliştirilebildiği gibi masa oyunu, kart oyunu veya fiziksel simülasyon şeklinde de tasarlanabilir.

Önemli olan kullanılan teknoloji değil, oyunun belirli bir öğrenme amacı doğrultusunda yapılandırılmasıdır.

Bir ciddi oyunda senaryo, kurallar, hedefler, geri bildirim, ilerleme sistemi ve performans değerlendirmesi gibi farklı bileşenler bulunabilir. Bu bileşenlerin tamamı eğitim hedefleriyle uyumlu biçimde tasarlanmalıdır [2].

Sağlık eğitiminde neden önemlidir?

Sağlık alanında birçok durum nadir görülmesine rağmen ortaya çıktığında hızlı ve doğru karar verilmesini gerektirir. Afetler, kitlesel yaralanmalı olaylar, kardiyak arrest veya bazı kritik aciller buna örnek gösterilebilir.

Her öğrencinin veya sağlık çalışanının bu durumlarla gerçek yaşamda yeterli sayıda karşılaşması mümkün değildir. Ciddi oyunlar, bu tür durumların kontrollü bir ortamda tekrar tekrar deneyimlenmesine olanak sağlayabilir.

Kullanıcı farklı hastalarla karşılaşabilir, karar verebilir, hata yapabilir ve aynı senaryoyu yeniden deneyebilir. Gerçek hastaya zarar verme riski olmadan gerçekleştirilen bu tekrarlar, ciddi oyunların önemli eğitim avantajlarından biridir [2,3].

Ciddi oyun gerçek eğitimin yerini alır mı?

Ciddi oyunlar, uygulamalı eğitimlerin veya gerçek saha deneyiminin tamamen yerine geçmek için tasarlanmamalıdır. Bunun yerine teorik eğitim, beceri laboratuvarları, simülasyonlar ve saha uygulamalarını destekleyen ek bir öğrenme yöntemi olarak değerlendirilmelidir.

Örneğin bir öğrenci önce START algoritmasının temel kurallarını öğrenebilir, ardından ciddi oyun içerisinde farklı hastalar üzerinde bu kuralları uygulayabilir ve daha sonra saha tatbikatına katılabilir [2,3].

Bu yaklaşım, öğrenmenin farklı aşamalarını birbirini tamamlayacak şekilde bir araya getirir. Sonuç olarak ciddi oyun; öğrenme hedeflerini oyun mekanikleri, senaryolar, karar verme ve geri bildirimle birleştiren etkileşimli bir eğitim yöntemidir.

İyi tasarlanmış bir ciddi oyunun temel amacı oyuncuya yalnızca doğru cevabı göstermek değil, doğru karara nasıl ulaşacağını deneyimleterek öğretmektir.

Kaynakça

1. Zyda M. From visual simulation to virtual reality to games. Computer. 2005;38(9):25-32. doi:10.1109/MC.2005.297.

2. Wang R, DeMaria S Jr, Goldberg A, Katz D. A systematic review of serious games in training health care professionals. Simul Healthc. 2016;11(1):41-51. doi:10.1097/SIH.0000000000000118.

3. Gentry SV, Gauthier A, L’Estrade Ehrstrom B, Wortley D, Lilienthal A, Tudor Car L, et al. Serious gaming and gamification education in health professions: systematic review. J Med Internet Res. 2019;21(3). doi:10.2196/12994.